r r e, i m ye i nr e rejinek ji welat min; Diya Fad (Nazl Xell)
Drok: 13 2016
Mijar: Ne



Konê Re
 
   Di dawiya çerxê 19an û destpêka çerxê 20an de navê çend jinên kurd di bakurî Kursustanê de bi mêranî, merdî û cegerdarî dihat gotin wek: Xatê; diya Silêmanê Mistê, ku jinek mêr bû di herêma Xerzan de. emê; diya Felîtê Quto, ew jî jinek mêr bû di herêma Pêncînaran de. Perîxanê; diya Omer û Emînê Perîxanê di herêma Rema û Biêriyê de. Fesla Anter; Diya nivîskarê Kurd Musa Anter di navçeya Nisêbînê de. Sebaretî Fesla Anter dibêjin; jinek wek Axa bû û mixtariya gundê xwe Zivingê dikir.


 Durra; jina Hemê Mihê ji eîra Koçeka, dibêjin jinek nandan û sexî bû, deriyê wê ji mehcir, feqîr û fiqran re her dem vekirî bû. Sara Hesê; Jina Hesê emokî, ji mala Hesê Berekêt, dibêjin ku di herêma Hevêrkan de jinek zana, merd û araza bû.


   Pitî ku (Partî) di nav Kurdên Sûriyê de hat damezirandin, navê çend jinên kurd bi welatperweriyê derket. Ew jin tevlî tevgera Kurdî bûn, li kêleka zilamê kurd tekoîn kirin û bûn pitgir ji siyasetmedarên kurd re wek; Fatma ernexî; vê jina kurd wek kurdperwereke dilsoz gelek caran endamên Partî yên ku ji asayîê direviyan xwe li mala wê digirtin û vediartin. Wê, wek endamek partî xebat di nav tevgera nitimanî kurdî de li bajarê Qamilo dikir. Keça Kurd, ku roja îro helbestvanek kurd e, Stîya Mele Ehmedê ûzî; Wezîra Têllo, Meqbûla Têllo, Sînem keça Cegerxwîn, Emîna Çelengî.. Van jinan jî xebatek Kurdewariyê dikirin. Dikarim bêjim; ku ev jinên han û ji bil wan ve jî hebûn, ew ji pêengên jinên kurd bûn di nav tevgera nitimanê de li Beriya Mêrdînê
   Belê sebaretî xanima hêja Nazlî Xelîl, ya ku bi navê (Diya Fûad) naskiriye, ji van yekan tevan bi cuda ye. Cudabûna wê ku guhdana wê bi rewenbîr, nivîskar, helbestvan û dengbêjên gelê wê heye.
Ma kî ji rewenbîr, helbestvan û hunermend di nav kurdên Sûriyê û Sovyêta Berê de heye û Diya Fûad (Nazlî Xelîl) û rêhevalê jiyanê wê Reîd Abdulmecîd nas nake?
Ev jina kurd ya ku hezker, pitgir û alîkara nivîskar, helbestvan û hunermen û welatparêzê kurda ye. Her wiha alîkar û pitgirek bû ji qutabiyên kurdan re di zankoya Helebê de.
   Diya Fûad jinek xêrxwaz, mirovhez û welatperwer e. Wek ku min gotiye, gelek jinên kurd bi xisletên mêraniyê, merdiyê û serokhoziyê hatine naskirin, lê Diya Fûad ji wan cuda ye. Wê bi hezkirina xwe ji hunermend, helbestvan û nivîskarên kurdan re nav û dengê xwe belav kiriye. Mala wê li Helebê xwe hêlîn bû ji wan re û di serê tevan de seydayê Cegerxwîn, Hamid Bedirxan, Reîd Hemo, Mehmûd Ezîz û gelekên din..
Di dawiya salên 1989an û destpêka salên 1990î de, dema ku nivîskar û helbestvanên kurd ji Ermenistanê hatin nav kurdên Sûriyê, mala wê li Helebê ji wan re xwe senter bû. Ji kesan ku lê bûne mêvan û alîkariya wan kiriye: Qenatê Kurdo, Eskerê Buyik, Tosinê Reîd, Tîmor Xelîl, Eliyê Abdulrehman û gelekên din..


Di serdanek wê de, a bajarê Qamilo, ez ligel çûm serdana gora Seydayê Cegerxwîn. Dema ku em derbasî ser gora Seyda bûn, wek yekê ku bi sir bikeve, dest pê kir û helbestên Cegerwîn gotin:
Cegerxwîn im ji van derda, li meydanê xwe zû berda, di nav bahoz û bagirda..  Û pêde çû û got: Min ji bo we gelek tit, min dîwan û hin bivit, gul ji avê bûye mit.. Ez nizanim çi bêjim?! Û ji min fitilî û got: Konê Re! Ez jî nizanim çi bêjim..
Pitî kirîza Sûriyê, diya Fûad jî, wek gelek xelkên Sûriyê ji neçarî koçberî welatê Swêdê bûye, jiyana xwe bi kul û xem, di nav hisreta Efrîn û Helebê de derbas dike. Belê xema wê ya mezin ku careke din Efrînê bibîne û dûrî Efrîn koça dawî neke.. Li gor ku ez agahdarim ew di rewek derûnî ya nexwe de derbas dibe..
Nazlî Xelîl (Diya Fûad), di sala 1938an de li Efrînê, çêbûye.
Ez temenekî dirêj di xweiyê de jêre hevî dikim.
Hêjaye gotinê, pitî kockirina helbestvanê navdar Hamid Bedirxan, wê tev berhemên wî li ser hesabê xwe bi Erebî û Kurdî çap kirin û bela li xelkê belav kirin. Îro roj hewcedariya me bi jinên wek Diya Fuad heye.
 
Konê Re, Qamilo
 






Cih ev ne j hatiye: Welat me
http://www.welateme.net/kurdi

Ji bo v ney navnan:
http://www.welateme.net/kurdi/modules.php?name=News&file=article&sid=4396