Kesyetiyn Kurd helwest.. Xelek 8.. Felsefeya koletiy li Rojhilata kevnar.. (serdestek koley laqirdvan)
Drok: 11 2016
Mijar: Ne



Dr. Ehmed Xelîl
Werger: Heyder Omer
 
Eve ya jêrîn heyberekî wêjeyî laqirdî ye, sernavê wî “koleyê kenok-kar e, ji bermayên serdema Kaî ye, babeta wî jî hevpeyvîneke di navbera serdestekî û koleyê wî de digere. Nivîsevanê vî heyberî neqenciyên (qerêjî) rêvebirekî diyar dike; ew rêvebirê ku hem alîkarê xwe, û hem jî gelê xwe ji xwe re dike kole, û ji iyanên pûnijiyê û rikberiya avakar bê par dihêle, û ewana neҫareyî dubarekirina gotinê xwe dike. Ev yeka jî bi hilweandina kesayetiyê ji hundirê wê ve, û dagerîna civakê encam dide. Mixabin ev rêbaz hîna di ҫand û polîtîkayên Rojhilata navîn de heye.


Hevpeyvîna koleyê kenok-kar:
(1)
Serdest: Koleyo! Were vir, û fermana min bi cih bîne!
Kole: Fermo Axayê min!
Serdest (bi co): Ka erebana min yekser amade bike, ezê biҫim seraya ah.
Kole: Here axayê min here, dê ah bi te a bibe, û qedra te bilind bike.
Serdest: Na, koleyo na, ez qet naҫim.
Kole: Nere axayê min nere, Heye (belkî) ah te neҫareyî riyeke, ku tu pê nizanî, bike, û heye jî te bi ev û roj biêîne.
(2)
Serdest: Koleyo! Were vir, û fermana min bi cih bîne.
Kole: Fermo Axayê min!
Sedest: Bilezîn, here avê ji min re bîne, da berî îvê destên xwe biûm.
Kole: îvê buxe Axayê min, îvê buxe, îva durist dil a dike.
Serdest: Na koleyo na, ez îva xwe naxum.
Kole: Ez benî îva xwe nexe, îva xwe nexe, ҫimkê birҫîbûn xwarinê divê, û tîbûn jî vexwarinê divê. Ev yeka ji bo mêran layiq e.
(3)
Serdest: Koleyo! Were vir, û fermanî bi cih bîne!
Kole: Fermo axayê min! Fermo.
Serdest: bilezîne, here û erbaneya amade bike, da biҫim nîҫirê.
Kole: Here ez benî! Here! Mirovê ku li beyabanan digere, divê zikê xwe dagire, û seyê ku nîҫirê dike, divê li ba wî hestiyan bibîne û bicû, û qijika ku li beyabanan difire, divê hêlîna xwe ava bike, û kerê ku li her derekê dibeze, bi qasî ku dikare, geyayên detan diҫêre.
Serdest: Na koleyo na! Ez naҫim nîҫirê.
Kole: Nere ez benî, nere! Mirovê ku li beyabanan diger, hiê wî ji dûzan dikeve, û seyê ku nîҫirê dike, didanên wî zû dikin, û qijika ku li beyabanan difire, hêlîna wê tenê quleke di dîwêr de ye, û kerê dirinde, ku li her derekê dibeze, tenê beyaban cihê wî ne.
(4)
Serdest: Koleyo were vir, û fermanî min bi cih bîne.
Kole: Fermo Axayên min, fermo!
Serdest: Dixwazim oreekê biteqînim.
Kole: Biteqîn ez benî biteqîn! Eger tu oreekê neteqînî, dê ҫi li ba te  bimîne, da tu li xwe kî? Û kî dê titekî bide te, da tu zikê xwe dagirî?
Serdest: Na koleyo na, ez oreê nateqînim.
Kole: oreê neteqîn ez benî, neteqîn! Mirovê ku oreekê biteqîne, dê bê kutin, an bê gorandin, an ҫavên wê dê bên derxistin, an jî dê bê girtin û bê avêtin hundir zîndanê.
(5)
Serdest: Koleyo! Were vir, û fermanî min bi cih bîne!
Kole: Fermo ez benî, fermo!
Serdest: Dixwazin hez jinekê bikim.
Kole: Belê hez bike ez benî, hez bike! Mirovê ku hez jinekê bike, bêtebatiyê û xeman ji bîra dike.
Serdest: Na koleyo na, ez hez jinekê nakim.
Kole: Hez neke ez benî, hez neke. Jin bîr e, belê bîr e, ew kortikek e, jin xenҫereke tûj e, qirika mêran dibirre.
(6)
Serdest: Koleyo! Were vir, û fermanî min bi cih bîne!
Kole: Fermo ez benî fermo!
Serdest: Bilez, avê ji min re bîne, da destên xwe biûm, dixwazin qurbanekê bidim Xweda.
Kole: Bidiyê ez benî bidiyê, Mirovê qurbanekê dide Xwedayê xwe, dilê wî vedihese, û perûyekê bi ser yeke din de ji xwe misoger dike.
Serdest: Na koleyo na, ez qurbanekê nadim Xwedayê xwe!
Kole: Nede ez benî nede! Ji ber ku bi dana qurbanê, tu dê Xwedayê xwe hîn bike, ku tu bi kûva biҫî, dê wek seyekî bide pey te, da ji te bipirse: Êdî ka rêwresmên min pêk bîne. An: Ҫima tu bi xweda yê xwe neêwirî? Anî jî dê titekî din ji te bipirse.
(7)
Serdest: Koleyo! Were vir, û fermanî min bi cih bîne!
Kole: Fermo Axayê min fermo!
Serdest: Dixwazim mal û milkê xwe bi kar bînim.
Kole: Bi kar bîne ezn benî, bi kar bîne. Mirovê ku mal û milkê xwe bi kar tîne, wî diparêze, û qezencan dubare dide ser hev.
Serdest: Na koleyo na, ez mal û milkê xwe bi kar nîn im.
Kole: Mal û milkê xwe bi kar neyîne ez benî, bi kar neyîne! Xebitandina mal û milk, wek hezkirina jinekê ba e, lê vegerandina wî malî, wek dijwariya zayînê dijwar e, malê te dê were xwarin, bê ku lanet ji ser te bêne birrîn, û tuwê qezencên ku te wergirtine jî, wenda bikî. 
(8)
Serdest: Koleyo! Were vir, û fermanî min bi cih bîne!
Kole: Fermo Axayê minfermo!
Serdest: Dixwazim karekî sûdar bo welatê xwe bikim.
Kole: Bike ez benî bike! Mirovê ku karekî sûdar bo welatê xwe bike, qenckarên wî li ba Xweda Merdok tomar dibin.
Serdest: Na koleyo na, ez karekî sûdar bo welatê xwe nakim.
Kole: Neke ez benî, karekî sûdar bo welatê  xwe neke, here nav kavilan bigere, qafên xizanan û dewlendan, ku tev li hev bûne bibîne, tu dê nizanbî kê xêr kiriye, û kê jî er kiriye.
(9)
Serdest: Koleyo! Were vir, û fermanî min bi cih bîne!
Kole: Fermo Axayê min fermo!
Serdest: Ma kîjan karê layiq e? Ma ew ikandina qirika (gepir) min û ya te ye? An xwe di ҫem werkirine? Ma ev karê layiq e?
Kole: Yê layiq ew e, ku herdu qirikên min û te bên ikandin, û bên avêtin nav ҫem.
serdest: Na koleyo na, pêî ezê te bikujim û biînim.
Kole: Belê ez benî, lê di pey min re, tu dê ji sê rojan bêtir nemînî[1].
 

([1])  Gurûpekî daneran: Dîwana El-Esatîr, rû 340-341.






Cih ev ne j hatiye: Welat me
http://www.welateme.net/kurdi

Ji bo v ney navnan:
http://www.welateme.net/kurdi/modules.php?name=News&file=article&sid=4390